KosciaKowy blog

Dzień dobry, nazywam się KosciaK i jestem prokrastynatorem.

Co to jest prokrastynacja?

Cytując Wikipedię prokrastynację można zdefiniować jako "patologiczną tendencję do nieustannego przekładania pewnych czynności na później, ujawniającą się w różnych dziedzinach życia". Można też spróbować zdefiniować prokrastynację w sposób jaki zrobił to Johnny Kelly:

Lub jak to zrobił Lev Yilmaz w Tales of Mere Existence (które polecam z całego serca!).

Objawy prokrastynacji

Skoro już wiemy, że prokrastynacja to nie robienie za wszelką cenę tego co mamy zrobić wykonując setki innych czynności, warto opisać typowe objawy. Ja dzielę je na dwie grupy. Pierwsza to czynności całkowicie bezproduktywne lub tylko pozornie produktywne. Wymienić tu można:

• Zaparzenie kolejnej kawy, herbaty. Wyjście na kolejnego papierosa.
• Sprzątanie. Bardzo dokładne sprzątanie. Nawet jeśli ostatnio sprzątaliśmy dzień wcześniej. Bo pracować przy brudnym biurku się nie da.
• Segregowanie różnych rzeczy. Na przykład nieprawidłowo ułożone książki na półce jedynie rozpraszają gdy w czasie pracy trzeba będzie po jakąś sięgnąć. A może by tak przygotować ich dokładną listę i w każdej umieścić nasze ekslibris?
• Przeczytanie do końca książki i przejrzenie zaległej prasy.
• I obejrzenie tych dwóch ostatnim odcinków trzeciej serii serialu.
• Przeglądanie skrzynki pocztowej, czytanie zaległych maili, odpisywanie, segregowanie do folderów i przygotowywanie bardziej złożonych filtrów.
• Przegląd wszystkich plików znajdujących się na dysku, segregowanie, archiwizowanie.
• Odnawianie kontaktów na Naszej Klasie i Facebooku. Wzmożona aktywność na Blipie, Twitterze, Flakerze i Śledziku.
• Dokładne planowanie tego co chcemy zrobić. Bardzo dokładne. Pisanie list TO DO zajmujących kilka stron  A4. A potem przepisanie tego do jakiegoś programu. A potem jeszcze jednego by sprawdzić czy lepiej się sprawdzi podczas pracy.
• Przygotowanie narzędzi. Wszelkich narzędzi jakie mogą być nam potrzebne. Nawet tych, które raczej nie będą nam potrzebne. Tak na wszelki wypadek. Przecież nie można sobie pozwolić by brak czegoś ważnego rozproszył nas gdy już zaczniemy pracę.
• Czy wspominałem już o sprawdzeniu skrzynki mailowej? Mikroblogów? No i forum? Lepiej poodpowiadać wszystkim zanim zabierzemy się do pracy.
• Wyjście z psem, zabawa z kotem by zwierzaki nie przeszkadzały w trakcie pracy.
• No i gimnastyka - kilka przysiadów i pompek nigdy nie zawadzi. A może warto by było przynieść z piwnicy rower treningowy? Praca jest ważna, ale nie może odbić się negatywnie na zdrowiu i kondycji.
• A jako, że późno się robi i praca stresująca może wyskoczenie na chwilę do baru.
• O tak oczywistych rzeczach jak oglądanie telewizji (lub filmików na YouTube) i granie w gry komputerowe nawet nie wspominam.

Dużo niebezpieczniejsze jest jednak to co znajduje się w grupie drugiej. Co niestety dużo częściej mnie dotyka. Chodzi mi mianowicie o rzucenie się w wir pracy. Niesamowicie wręcz produktywnej i wyczerpującej. Niestety nie mającej nic wspólnego z głównym zadaniem jaki powinienem wykonać. Właśnie wtedy kończę wiele dawno rozpoczętych projektów, rozpoczynam nowe, piszę masę tekstów na bloga, wykonuję wiele zadań, które nade mną wisiały od długiego czasu. Wszystko to na maksymalnych obrotach by nikt nie mógł mi zarzucić, że się obijam. A gdy zbliża się deadline głównego zadania, które miałem wykonać nie mam już siły, na nic...

Przyczyny prokrastynacji

Przede wszystkim trzeba sobie uzmysłowić, że przyczyną nie jest lenistwo. Ciągłe przekładanie i odwlekanie jest wynikiem zupełnie innych czynników.

• Zadanie wydaje się być zbyt trudne, skomplikowane - boimy się ponieść porażkę i nawet nie rozpoczynamy pracy nad czymś co nas przerasta.
• Zadanie wydaje się za łatwe - skoro można je zrobić w kilka chwil to po co się spieszyć. Po co poświęcać cenną energię na coś banalnego, urągającego naszej inteligencji, możliwościom.
• Zadanie jest najzwyczajniej w świecie potwornie nudne.
• Odwlekanie zadania może wynikać z uporu, dumy - odwlekanie staje się wyrazem sprzeciwu.
• Zadanie wydaje się być bezsensowne i nielogiczne - nikt nie lubi wykonywać pracy, gdy nie rozumie celu jej wykonania.
• Wykonanie zadania wymaga podjęcia jakiejś ważnej decyzji, podjęcia ryzyka - może to być próba ucieczki przed odpowiedzialnością.
• Lub po prostu nie lubimy wykonywać danego zadania (kto normalny lubi na przykład wypełniać deklaracje podatkowe).

Niestety nawet jeśli uzmysłowimy sobie przyczynę odwlekania (a najczęściej sobie tego nie uzmysławiamy) niewiele to pomaga. Wiemy, że robimy źle, mamy pełną świadomość konsekwencji, odczuwamy poczucie winy... Nadal jednak postanawiamy zabrać się do roboty "za chwilę". A przy kolejnym ważnym zadaniu sytuacja się powtarza.

Dlaczego to choroba informatyków?

W zasadzie nie mam żadnych dowodów na poparcie tej tezy, ale rozmowy z wieloma programistami, webdeveloperami, projektantami mogłaby raczej to potwierdza.

Głównym powodem są moim zdaniem charakter pracy oraz cechy charakteru.

• W programowaniu, projektowaniu najbardziej pociągający jest twórczy charakter pracy. Najciekawiej jest właśnie wtedy gdy potrzeba dużej kreatywności, zmagania się z trudnymi problemami, poszukiwania optymalnych rozwiązań, gdy trzeba uczyć się nowych rozwiązań. Niestety po wykonaniu 20% projektu, dających 80% efektu, kończy się etap twórczy. Projekt "już prawie działa" a pozostała część pracy to żmudne, wręcz rzemieślnicze zajęcia - testowanie, poprawianie błędów, pisanie dokumentacji, tworzenie nadającego się użytku interfejsu użytkownika. Zajęcia mało wymagające, lecz czasochłonne, w których mało jest miejsca na intelektualne wyzwania i artyzm.
• Wielu informatyków ma duszę artystów - wielkie mniemanie o swoich umiejętnościach, wysokie ambicje, perfekcjonizm. Mimo, że tak wiele projektów informatycznych kończy się klęską to zazwyczaj mało który informatyk dopuszcza do siebie myśl o porażce, o możliwości popełnienia błędów.
• Zawsze jest coś do poprawienia, przetestowania, udokumentowania, zrefaktoryzowania, zoptymalizowania, ulepszenia. Zawsze jest jakieś inne rozwiązanie do sprawdzenia, nowa technologia do nauczenia się. Zawsze można poświęcić czas na napisanie jakiegoś dodatkowego narzędzia, konwertera, generatora. Ciężko pracując można odkładać podjęcie ważnych decyzji, czy pracę nad trudniejszymi elementami prawie w nieskończoność.
• Nie bez znaczenia jest często występująca chęć sprawowania pełnej kontroli - ciągłe kategoryzowanie, organizowanie, segregowanie, ustawianie i konfigurowanie. A przecież jedyna stała rzecz w projektach informatycznych to ciągłe zmiany wymagań. Zmiany nad którymi nie ma żadnej kontroli.
• Dość często informatyk ma elastyczny czas pracy. Ważny jest efekt, a nie siedzenie od godziny do godziny. A jeśli dodamy do tego pracę zdalną, gdzie nikt nie stoi nad głową...

Na koniec sprawa najbardziej oczywista. Praca z komputerami bardzo ułatwia prokrastynowanie. Daje nieograniczony wręcz dostęp do wszelkiego rodzaju rozpraszaczy. Już nie wspominając o tym, że nigdzie indziej nie da się w tak prosty sposób tworzyć problemów, które potem można godzinami rozwiązywać.

Przeciwdziałanie

Jak przeciwdziałać prokrastynacji? Dobre pytanie i sam chciałbym znać na nie odpowiedź. Teoretycznie wystarczy wziąść się za siebie, zorganizować czas i po prostu zabrać się do roboty. Gdyby to jednak było takie łatwe. Próbowałem już kilku sposobów na efektywne zarządzanie czasem. Zazwyczaj dość szybko się poddawałem. Czy to z powodu problemów z poprawnną implementacją danej metody, czy to z powodu małej jej elastyczności, braku dobrych narzędzi.

Ostatnio, oczywiście w ramach prokrastnacji, sporo czytałem o GTD i muszę przyznać, że ten system wydaje się rozwiązywać większość problemów. Jednak o tym dopiero w kolejnej notce.